W świecie nauki potrzebujemy nie tylko przełomowych odkryć, ale i widocznych bohaterek: kobiet, które odważnie przesuwają granice tego, co wiemy o człowieku, zdrowiu, środowisku i technologii. Właśnie dlatego tak wielkie znaczenie ma program L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki, który od 25 lat wyróżnia wybitne badaczki, wspiera ich kariery i buduje rozpoznawalność kobiecego wkładu w rozwój nauki. Uroczysta gala wręczenia nagród odbyła się 19 listopada w nowo otwartym Muzeum Historii Polski w Warszawie, gromadząc przedstawicieli świata nauki, biznesu, administracji państwowej i organizacji wspierających kobiety w nauce. Tegoroczna edycja była rekordowa: 389 zgłoszeń, siedemnastu jurorów i jurorek, osiem przyznanych nagród. Wśród nagrodzonych znalazła się dr inż. Anna Jarząb, mentorka programu „Dziewczyny do Nauki!” Fundacji Edukacyjnej Perspektywy, co dla nas jest powodem do ogromnej dumy!
Dr inż. Anna Jarząb – badaczka i mentorka młodych kobiet w STEM
Dr inż. Anna Jarząb z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN, została wyróżniona za przełomowe badania nad strukturą i funkcją białek, szczególnie w kontekście: ich termolabilności (czyli wrażliwości na temperaturę), immunogenności, oraz ich znaczenia w rozwoju nowych szczepionek przeciwko chorobom bakteryjnym. To właśnie jej prace torują drogę do powstania szczepionki przeciwko czerwonce bakteryjnej: chorobie, która w krajach rozwijających się zagraża życiu tysięcy dzieci. Dr Jarząb bada również wpływ gorączki infekcyjnej na przebieg zakażeń i działanie układu odpornościowego. Wyniki tych badań mogą zmienić sposób, w jaki rozumiemy naturalne mechanizmy obronne organizmu.
Dr Jarząb to nie tylko badaczka, ale także liderka zespołów naukowych, kierowniczka projektów, autorka patentów i licznych publikacji w czasopismach o najwyższym wpływie (m.in. Nature Methods, Nucleic Acids Research, Molecular Systems Biology), laureatka nagród i grantów (m.in. Humboldt, MNiSW, NCBR, NCN). Doświadczenie zdobywała także za granicą, na Technical University of Munich oraz University of California, Berkeley, gdzie rozwijała kompetencje w komercjalizacji badań i zarządzaniu projektami.
Jako Mentorka „Dziewczyn do Nauki!” – programie wspierającym młode kobiety w STEM w rozwijaniu kariery naukowej – dr Jarząb wnosi bezcenne doświadczenie w: planowaniu kariery naukowej, komponowaniu projektów badawczych, pisaniu grantów, rozwoju ścieżki międzynarodowej, pracy nad publikacjami i komercjalizacji badań.
Pozostałe laureatki – różnorodność dziedzin, jedno wspólne przesłanie
Nagrody L’Oréal-UNESCO trafiły do badaczek pracujących w obszarach od chemii organicznej, przez onkologię, po biologię molekularną i technologię enzymatyczną. Ich osiągnięcia pokazują, jak wszechstronna i niezbędna jest dziś kobieca obecność w nauce.
Kategoria magistrancka:
Barbara Fabjanowicz (Uniwersytet Warszawski, IChO PAN) – nagrodzona za badania nad zastosowaniem amin alifatycznych w syntezie organicznej. Jej prace wspierają rozwój nowych metod przekształcania prostych związków w bardziej złożone struktury, które są kluczowe dla syntezy leków i materiałów o zaawansowanych właściwościach.
Kategoria doktorancka:
Aneta Magiera (Instytut Chemii Fizycznej PAN) – specjalizuje się w analizie penetracji leków przeciwnowotworowych do wnętrza komórek. Jej odkrywczy odczynnik Cell-IN już znalazł zastosowanie rynkowe, a badania Magiery mogą znacząco poprawić skuteczność terapii onkologicznych.
Lek. Zuzanna Nowicka-Kaszkowiak (Uniwersytet Medyczny w Łodzi) – bada mechanizmy działania radioterapii i chemioterapii w kontekście układu odpornościowego. Współpracowała z naukowcami Harvardu nad testem biodozymetrycznym opartym na mikroRNA: narzędziem wykrywającym ekspozycję na promieniowanie jonizujące.
Aleksandra Rudzka (Politechnika Warszawska) – jej prace dotyczą enzymatycznej syntezy chiralnych bloków budulcowych, które mają kluczowe znaczenie w produkcji leków i związków bioaktywnych. Wykorzystuje enzymy jako zielone, selektywne katalizatory przyszłości.
Kategoria habilitacyjna:
Dr inż. Anna Jarząb (PAN) – wybitna badaczka, liderka zespołów naukowych i mentorka programu „Dziewczyny do Nauki!”.
Dr Katarzyna Majzner (Uniwersytet Jagielloński) – zajmuje się badaniem mechanizmów działania leków na poziomie molekularnym, szczególnie komórek białaczkowych. Jej prace poszerzają możliwości nowoczesnej diagnostyki i terapii onkologicznej.
Dr Aleksandra Milewska (Małopolskie Centrum Biotechnologii UJ) – pecjalistka od zakażeń wirusowych układu oddechowego. Korzysta m.in. z modelu HAE – laboratoryjnie odtworzonego nabłonka oddechowego – aby badać koronawirusy i wirusy grypy. Jej badania pomagają rozwijać nowe szczepionki i terapie.
Dr Lidia Wróbel (Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej) – bada mechanizmy degradacji białek, kluczowe dla zrozumienia chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer, Parkinson czy Huntington. Jej prace wyjaśniają procesy starzenia się komórek i reagowania na stres.
Gratulacje dla wszystkich laureatek!
Ich historie są dowodem, że kobiety w Polsce tworzą naukę światowej klasy – i robią to z pasją, kompetencją oraz odwagą, która zmienia rzeczywistość.
Siła kobiet w nauce – różnorodność w myśleniu, doświadczeniu i perspektywach
„Wręczaniu tej nagrody zawsze towarzyszą dwa uczucia: duma i radość. Duma z wybitnych osiągnięć młodych polskich badaczek oraz radość z faktu, że możemy docenić ich wysiłki i wspomóc je w rozwijaniu naukowej ścieżki” – mówiła prof. Ewa Łojkowska, przewodnicząca jury, podczas gali finałowej konkursu, zaś prof. Michał Kleiber z Polskiej Akademii Nauki, partnera programu, zwrócił uwagę na długofalowe znaczenie tej inicjatywy: „Ten program to doskonały przykład współpracy różnych instytucji i osób, które razem działają na rzecz przezwyciężania stereotypów. Statystyki pokazują, że wciąż wiele jest do zrobienia, ale mam nadzieję, że na pełną równość w nauce nie będziemy potrzebować kolejnych 25 lat”.
Natomiast prezes L’Oreal Polska i Kraje Bałtyckie, Valery Gaucherand, podkreślił: „Jesteśmy świadomi, że pełne wykorzystanie potencjału nauki jest niemożliwe bez aktywnego udziału kobiet. Różnorodność w myśleniu, doświadczeniu i perspektywach to siła, która napędza odkrycia i pozwala budować bardziej inkluzywne społeczeństwo. Wierzę, że kobiety w nauce mogą zmienić świat”.
Obecny na gali prof. Andrzej Szeptycki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dodał, że: „Udział kobiet w nauce to niezbędny warunek postępu. Program Stypendialny L’Oreal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki jest realną przepustką do dalszej kariery badawczej dla stypendystek”.
25 lat programu i raport o jego wpływie
Podczas wydarzenia zaprezentowano także raport „25 lat dla Kobiet w Nauce: efekt nagrody”, z którego wnioski przedstawiły autorki: prof. dr hab. Natasza Kosakowska-Berezecka oraz dr hab. Magdalena Żadkowska z Uniwersytetu Gdańskiego. Dokument pokazuje, że program nie tylko wyróżnia badaczki, lecz aktywnie wpływa na ich kariery, zwiększając ich widoczność, tempo awansów, liczbę grantów i obecność w strukturach decyzyjnych nauki. Polska (od 2001) jest drugim po Francji (od 1998) krajem, który uruchomił program L’Oreal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. Obecnie inicjatywa działa w 52 krajach na świecie, wspierając badaczki na każdym etapie kariery. W ciągu 25 lat program wyróżnił 137 polskich naukowczyń, z których wiele zajmuje dziś stanowiska kierownicze, prowadzi własne grupy badawcze, zdobywa granty ERC i realizuje projekty o globalnym znaczeniu.
Organizatorami polskiej edycji są: L’Oréal Polska, Polski Komitet do spraw UNESCO, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polska Akademia Nauk, UN Global Compact Network Poland.
Więcej informacji: www.lorealdlakobietinauki.pl
